Tóm tắt

Mục tiêu: Xác định tỷ lệ và so sánh đặc điểm suy giảm nhận thức (SGNT) theo thang MoCA và MMSE ở bệnh nhân đái tháo đường (ĐTĐ) típ 2 tuổi 40-64; khảo sát mối liên quan giữa SGNT với các yếu tố nguy cơ và mức độ kiểm soát chuyển hóa.

Đối tượng, phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 99 bệnh nhân ĐTĐ típ 2 (tiêu chuẩn ADA 2024), tuổi 40-64, khám và điều trị ngoại trú tại Phòng khám Nội, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế từ 06/2024 đến 07/2025. Nhận thức được sàng lọc độc lập bằng phiên bản tiếng Việt của MoCA và MMSE. So sánh tỷ lệ bằng kiểm định χ², đánh giá giá trị phân biệt bằng đường cong ROC.

Kết quả: MoCA phát hiện SGNT ở 42,4% bệnh nhân (điểm trung bình 23,94 ± 3,26), trong khi MMSE chỉ ghi nhận 14,1%, toàn bộ ở mức nhẹ (điểm trung bình 25,63 ± 2,45). SGNT theo MoCA liên quan có ý nghĩa với giới nữ (p = 0,03), học vấn thấp (tiểu học, THCS so với THPT, p < 0,001) và huyết áp tăng: huyết áp tâm thu trung bình ở nhóm SGNT cao hơn nhóm bình thường (129,52 ± 13,78 so với 121,58 ± 11,92 mmHg, p = 0,005). Phân tích ROC cho thấy huyết áp tâm thu có AUC = 0,670 (95% CI: 0,543-0,798; p = 0,015) tại điểm cắt 125 mmHg; huyết áp tâm trương có AUC = 0,655 (95% CI: 0,527-0,783; p = 0,027) tại điểm cắt 75 mmHg. Thời gian phát hiện bệnh, BMI, vòng bụng, hút thuốc, uống rượu bia, HbA1c, glucose đói và lipid máu chưa cho thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê.

Kết luận: SGNT có tỷ lệ cao ở bệnh nhân ĐTĐ típ 2 trung niên (40-64 tuổi). MoCA nhạy và phù hợp lâm sàng hơn MMSE trong tầm soát khiếm khuyết nhận thức sớm. Kiểm soát huyết áp chặt chẽ có vai trò quan trọng trong bảo vệ chức năng não ở nhóm này.