Tóm tắt

Đặt vấn đề: Gãy xương hàm trên Le Fort II là dạng gãy “kim tự tháp” phức tạp, dễ gây di lệch, sai khớp cắn và biến dạng thẩm mỹ. Chẩn đoán sớm, chính xác quyết định phân loại tổn thương và lựa chọn chiến lược phẫu thuật tối ưu. Tuy nhiên, X-quang thường quy và CT đa dãy còn hạn chế về liều chiếu và khả năng phát hiện đường gãy nhỏ, tổn thương phối hợp. Phim cắt lớp chùm tia hình nón (CBCT) liều thấp cung cấp hình ảnh 3D chi tiết, hỗ trợ đánh giá toàn diện và lập kế hoạch cố định xương.

Đối tượng, phương pháp: Nghiên cứu mô tả tiến cứu trên 60 bệnh nhân (03/2024 – 08/2025) nghi ngờ gãy Le Fort II. Chụp CBCT bằng máy HDX WILL (Hàn Quốc) chuyên dụng vùng hàm mặt với thông số: FOV ~16×14,5 cm, cỡ voxel 0,2 mm, 90 kVp, mA tự động, thời gian quay trung bình ~12 giây. Ảnh CBCT được tái tạo đa mặt phẳng (axial, coronal, sagittal) và dựng hình 3D. Hai bác sĩ (01 phẫu thuật viên hàm mặt, 01 bác sĩ chẩn đoán hình ảnh) đọc phim độc lập; kết quả đối chiếu với phát hiện trong mổ hoặc hội chẩn làm tiêu chuẩn vàng. Tính toán độ nhạy, độ đặc hiệu, độ chính xác và hệ số Kappa cho từng thành phần gãy (bờ dưới ổ mắt, trụ mũi–hàm, trụ gò má–hàm, bản cánh chân bướm).

Kết quả: Độ nhạy của CBCT tại các vị trí gãy Le Fort II rất cao (~94–97%), độ đặc hiệu ~80–100%, độ chính xác ~92–97%. Hệ số Kappa liên quan sát dao động 0,65–0,79 (đồng thuận khá đến rất tốt). CBCT hiển thị rõ đường gãy và các mảnh xương rời vùng giữa mặt, góp phần thay đổi kế hoạch điều trị phẫu thuật ở ~40% số ca.

Kết luận: CBCT là phương tiện chẩn đoán mạnh, cung cấp hình ảnh xương hàm mặt ba chiều chi tiết với liều tia thấp hơn nhiều so với phim đa dãy. Áp dụng CBCT giúp cải thiện phát hiện tổn thương Le Fort II và hỗ trợ lập kế hoạch phẫu thuật hiệu quả, đặc biệt hữu ích trong định hướng vị trí cố định xương.