Tóm tắt

Mục tiêu: Mô tả độc tính cấp tính của methotrexate liều cao (HD-MTX) và phân tích các yếu tố liên quan đến thải trừ methotrexate (MTX) chậm ở trẻ mắc sarcoma xương tại Bệnh viện Nhi Trung ương.

Đối tượng, phương pháp: Nghiên cứu mô tả hồi cứu trên 42 bệnh nhi (6-16 tuổi) được chẩn đoán sarcoma xương và điều trị HD-MTX (12 g/m², tối đa 20 g) từ 01/2018 đến 12/2023.

Kết quả: Tuổi trung vị là 10 tuổi, tỷ lệ nam/nữ là 1,1/1. Có 427 đợt điều trị, trong đó 393 đợt có định lượng nồng độ MTX. Thời gian thải trừ MTX trung vị là 72 giờ (48-336 giờ); nồng độ MTX tại 24, 48 và 72 giờ lần lượt là 3,9; 0,3 và 0,1 µmol/L. Thải trừ đúng thời gian (≤72 giờ) ghi nhận ở 280/393 đợt truyền, chiếm 71,2%; thải trừ methotrexate chậm (>72 giờ) ghi nhận ở 113/393 đợt truyền, chiếm 28,8%. Tăng nồng độ MTX trên ngưỡng kỳ vọng gặp ở 9,6% số đợt truyền; tăng creatinine gặp ở 1,1%. Tăng SGOT và SGPT ghi nhận lần lượt ở 65,8% và 79,0% số đợt truyền. Giảm bạch cầu hạt, giảm hemoglobin và giảm tiểu cầu lần lượt gặp ở 38,5%, 63,1% và 5,9% số đợt truyền. Tuổi có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với thải trừ MTX chậm (OR = 1,297; KTC 95%: 1,082-1,555; p = 0,005). Điều trị MTX sau phẫu thuật có xu hướng liên quan nhưng chưa đạt ý nghĩa thống kê (OR = 0,611; KTC 95%: 0,368-1,105; p = 0,057).

Kết luận: HD-MTX trong điều trị sarcoma xương ở trẻ em thường gây độc tính gan và huyết học. Độc tính huyết học chủ yếu ở mức độ nhẹ đến trung bình. Thải trừ MTX chậm gặp ở 28,8% số đợt truyền và có liên quan đến tuổi lớn hơn.