Phòng ngừa ung thư - Hùng, Nguyễn Chấn (Tạp chí Y học lâm sàng Bệnh viện Trung Ương Huế, 2025)
Mở đầu Tổ chức Y tế Thế giới xác định phòng ngừa là chiến lược dài lâu có hiệu quả kinh tế nhất để kiểm soát ung thư. Đã có những cơ sở cho việc phòng ngừa ung thư Lịch sử phát triển Vào nửa sau của thế kỷ 20, việc kiểm soát ung thư chuyển từ chống sang phòng. Công trình của Doll và Peto năm 1981 đặt dấu mốc quan trọng đánh giá vai trò của nhiều tác nhân gây ung thư: ước lượng 30% tử vong ung thư là do thuốc lá, 35% do dinh dưỡng và 35% do các nguyên nhân khác (virút, hormon, bức xạ...). Năm 1943 Papanicolaou và Trap báo cáo xét nghiệm tế bào để chẩn đoán tổn thương tiền lâm sàng của ung thư cổ tử cung. Khoảng 30 năm sau xét nghiệm này mới được dùng đại trà trong việc tầm soát quần thể. Đã biết gánh nặng ung thư toàn cầu Cơ quan Quốc tế Nghiên cứu Ung thư -(IARC) đánh giá những mối liên hệ giữa các sự phơi nhiễm khác nhau và căn bệnh để xem coi các mối liên hệ ghi nhận có phải là nguyên nhân hay không. Mục tiêu rốt ráo là xác định các yếu tố nguy cơ, từ đó tìm ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. IARC công bố số liệu ung thư toàn cầu lần đầu năm 2002 (Globocan 2002), tiếp theo là Globocan 2008, Globocan 2012. Gần đây nhất là Globocan 2018. Ba yếu tố xuất độ, tử suất và tỉ lệ sống còn được đặc biệt chú trọng. Globocan 2018 Năm 2018, trên toàn cầu tổng số ca mới là 18,078 triệu ca, cứ 100.000 người dân thì có 197 ca mới. Nguy cơ ở nam nhiều hơn nữ. Tổng số ca chết là 9,5 triệu ca, cứ 100.000 người dân thì có 101 ca chết. So với Globocan 2012 rõ ràng có sự gia tăng gánh nặng ung thư (số ca mới mắc là 14,09 triệu và số ca chết là 8,20 triệu). Người ta quy cho sự gia tăng dân số toàn cầu, gia tăng mức lão hóa của loài người và gia tăng mức ô nhiễm môi trường sống.